نی انبان درایران و جهان

 

 

 

 

‏  «به نام خدا»‏

 

 

 

  «زماره» که شبیه نی تکی می باشد، جنس نی آن از استخوان پای یک نوع پرنده است.‏
  در مراکش: «زَمر» که مانند نی جفتی می باشد و دو شیپورک به صورت زاویه 45 درجه و یا در بعضی یک شیپورک مانند «تسامبونا» تعبیه شده.

  

 

 

 

  در تونس: ذکری یا زوکرا 

 

 در بلغارستان: گی دا

  در چین: «کوان» که با دو لوله ی استوانه ای مساوی به هم چسبیده که مشابه آن در بیشتر نقاط سرزمین های اسلامی رواج دارد.

  تنها «قربه ی» بحرین و نی انبان بوشهر هم از نظر صدا و هم از نظر شکل هیچ تفاوتی با هم ندارند و به احتمال زیاد بحرینی ها نی انبان را از ایران به دیار خود برده اند درحال حاضر نیز از کشورهای عربی جهت تهیه ی ساز نی انبان به بوشهر سفارش می دهند.
  آقای عبدالحسین احمدی ریشهری محقق و تاریخ نویس می نویسد ، که بابِلی ها در سال 2000 قبل از میلاد نی انبان داشته اند.

  در واژه نامه ی موسیقی ایران زمین جلد دوم به قلم آقای مهدی ستایشگر چنین آمده است:

  نویسندگان یونانی اختراع انواع نای را به مردم آسیا نسبت داده اند، زیرا آثار باقی مانده از نخستین آثار کهن (در خرابه های آشور) بازگو کننده ی اختراع نای، دو نای و چند نای است که به روایت متون یونانی این سازها ابتدا از آسیا به اروپا رفته و کم کم به صورت فلوت و اقسام آن درآمده است. بدیهی است با این استدلال، یونانی ها آشنایی با نی و طریقه ی نواختن آن را از ملل خاورمیانه اخذ کرده اند.‏
  
  
   منابع:
- موسیقی و ساز در سرزمین های اسلام- نوشته جین جن کینز- پل راوسینگ اولسن
- واژه نامه موسیقی ایران زمین- مهدی ستایشگر

 

 

 

 

 

 

نی انبان درایران و جهان

  نی انبان یکی از قدیمیترین سازهایی است که در کشورهای زیادی آنرا به عنوان ساز اصیل می شناسند ولی شکل ظاهری آن مقداری با هم تفاوت دارد. در زمان های قدیم مردمی که از جایی به جای دیگر می رفتند، این ساز را نیز با خود جابه جا  می کردند وبا تغییر دادن شکل ظاهری آن، آن ساز را در منطقه ی جدید مورد استفاده قرار می دادند و پس از مدتی جز سازهای سنتی آن منطقه در می آمد. با اینکه این ساز در کشورهای مختلف از نظرشکل و صدا تفاوت هایی دارد، ولی نمی توان گفت که مشابه یکدیگر نیستند.‏

  این ساز در کشورهای مختلف به نام های گوناگون خوانده می شود که ذیلا به تعدادی از آنها اشاره می شود:

  در ایران: نی انبان، نی حمونه، نی مشکی، خیکنای، نی حمبونه، که با کیسه هوا ویا انبان می باشد و نی تکی، نی جفتی، نی بی لی بو، دوزله، کِلَم یا قلم که بدون انبان می باشد.‏

  در بحرین: «قربه» که مشابه نی انبان ایران است.
 

 

 

  «دودوک» که انبان ندارد و دارای نی تکی می باشد که ته آن یک شیپورک جهت پخش صدا تعبیه شده.

  «چیفته» که شباهتی به دسته ی نی انبان بوشهر دارد و تنها یک شیپورک به ته آن متصل است و دارای پنج سوراخ می باشد.

  در ترکیه: «تولوم» که شبیه تسامبونای یونان می باشد ولی شیپورک آن به صورت زاویه ی 45 درجه نسبت به نی ها تعبیه شده است.‏

 

‏  «ارغون» که بدون انبان است و دارای دو نی می باشد که یکی برای نواختن ملودی و دیگری که فاقد سوراخ است، برای صدای فرعی و یا همراه در نظر گرفته شده است و صدایی که از این ساز شنیده می شود یک هارمونی است.
  در هندوستان: «مورلی» که انبان یا مخزن هوای آن از یک کدو قلیانی تو خالی ساخته شده.  در یونان: «تسامیونا» که یک دسته ی نی با انبان است.