هنر و اهمیت آن

هنر و اهمیت آن

" مسعود عرب زاده "

 

هنر در آغاز نیرویی است که از طبیعت به منزله ی نقطه ای آغازین و یکی از وسایل اولیه سازگاری بشر در خدمت نیازهای کمال جویی، زیبا طلبی و آرامش بخشی به وجود آمد.

1   نیچه می گوید :هنر، به دوران کودکی انسانیت مربوط می شود، و بخشی از فاخرترین و ارزشمندترین  قسمت های جان انسان است .2    هنر دریچه ای  به منبع الهام و تعلیم و یک موهبت  بسیار متعالی الهی است که خداوند در وجدان انسان ها و دیعه نهاده است.3    هنر در پایدارترین و اصیل ترین جلوه های خود به آرمان ها، شناخت ها، مهارت ها، احساسات و ارزش های ژرف و بنیادی نظر دارد که انسان با تکیه بر آن از سطح التذاذ های آنی و شناخت های سطحی و اسارت در بند ضد  ارزشی ها رهایی یافته و تحول  و اصیل وی که نتیجه رو کردن آزادانه و آگاهانه به ارزش هاست را امکان پذیر می سازد.4 ‏

اگر بخواهیم در خصوص تاریخ نیز صحبت به میان آوریم، به عقیده ی  هیدگر ، هنر چیزی است  که یک ملت بوسیله ی آن به تاریخ  دست می یابد ، هنر تاریخ است. به همین دلیل ، اساساً تاریخ ساز است.5     به طور مثال  یونانیان تا مدتها ی مدید تنها به وسیله انسان های مبتنی بر شعر از گذشته خود آگاهی هایی داشتند، این افسانه ها آمیزه ای از سرگذشت مردم و خدایان بود.6‏

در ثانی از نخستین روزهای فلسفه بونان مردمان کوشیدند که در هنر یک قانون هندسی پیدا کند. افلاطون نیز برای استفاده از هنر از فیلسوف کمک می گیرد و معتقد می شود که شعر و موسیقی ، نقاشی، هر سه می توان تحت نظر فیلسوف مورد استفاده قرار داد و برای تربیت جوانان می توان از آنها استفاده کرد.‏

افلاطون می گوید:«پرورش روح به یاری شعر و موسیقی مهمترین جزء تربیت است ، زیرا وزن آسانتر و سریعتر از هر چیز دیگر در اعماق روح آدمی راه می یابد ، لطافت  و سادگی  در موسیقی ، روح را خردمند بار می آورد. 7‏

در درجه بندی  هنرها، هنر اسلامی از نظر انتشار و پراکندگی ، گسترده ترین هنرهای جهان است، زیرا آثار آن از خلیج بنگال در هند تا شبه جزیره  ایبری را در برگرفته است . هنر اسلامی از اصل وحدت و انسجام ریشه می گیرد. هنر محصول تقابل انسان با هستی است.8   به همین دلیل از بدو تشکیل  جوامع اولیه ، هنر در مراسم و مناسک  ، نیایش ها و آیین ها به تدریج جای خود را باز کرد و به این ترتیب ، جزء جدایی ناپذیر زندگی انسان ها است.9‏

هنر با داشتن رابطه ای ذاتی و طبیعی به حقیقت و زیبایی و نیز حساسیت های انسانی، ممکن است تجربه ای دینی یا به قول پدیدار شناسی  دینی."رود ولف اتو" «تجربه ی ملکوتیات را در پی آورد»‏

به زبان  دیگر، هنر و دین تلاشی است از سوی انسان تا خود را از واقعیت موجود نمادنیا به آن حقیقت مطلوب برساند.10‏

هنر دینی:‏

هنر دینی عبارت است از هنری  که بتواند مجسم کننده و ارائه کننده آرمان های  دین اسلام که البته برترین آرمان های ادیان الهی است باشد.11‏

به تعریفی بتواند معارفی را که همه ادیان و بیش از همه، دین مبین اسلام به نشر این حقایق نثار شده است، نشر بدهد، جاودانه کند و ذهن ها ماندگار سازد.11‏

ویژگی های هنر اسلامی و تفاوت آن با غیر اسلامی

‏1- دارا بودن شخصیت یگانه :‏
این هنر به رغم گوناگون مراکز، پراکندگی جغرافیایی و تاثیرات فرهنگ ها و هنرهای محلی بر آن ، دارای شخصیت یگانه ای است.‏

‏2- تاثیر پذیری از دین:‏
این هنر، هنر دینی است، به این معنی که متاثر از روح اسلام بود.و درجه ی اول خود را در جایگاه های دینی نمایانده است. در این باره می توان به بنای مسجدها، مدرسه ها که با آیات قرآن صورت می گرفت اشاره 11‏

تاثیرپذیری اسلام بر تمامی نیازهای انسان توجه و اهتمام ویژه ای داشته است و این مساله را می توان در ابنیه تاریخی و اهتمام ویژه ای داشته است  و این مساله را می توان در ابنیه تاریخی و آثار کهن بجا مانده از  از ادوار مختلف تاریخی به عینه مشاهده نمود.‏

‏3- استفاده گسترده از عناصر تزئین:‏
هنر اسلامی، هنری است سرشار از تزینات این موضوع را می توان برروی دیوارها مشاهده کرد.12‏

‏4- عدم استفاده از تصویر موجود زنده:‏
در هنر اسلامی به تصویر کشیدن انسان و حیوان صورت نمی گیرد.‏

تفاوت آن :‏
روح هنر اسلامی نقطه تفاوت آن  با هنر غیر اسلامی است .چرا که هنر یک پدیده انسانی است و از الهام  درونی و تراوشی معنویت انسان خلق  می شود و هنگامی که این هنر از «دل و باور ایمانی به معنای حقیقی آن» برخاسته باشد هنر اسلامی ایجاد خواهد شد.13‏

نتیجه :‏
هنر در ردیف بزرگترین رسالت بشر در روی زمین است ، یعنی در ردیف یک کار الهی است، یعنی رسالت انسان در کار هنری ادامه رسالت خدا و پیامبرانش می باشد.‏

در این معنی است که اینقدر هنر عظمت و ارزش پیدا می کند  و جزء ذات و فطرت انسان می باشد.14‏

امروزه هنر پرچمدار طبیعت و عینیت است، پرچمدار کشف خود انسان و شکفتن و شکوفایی دادن به همه  استعدادهای ورائی و حتی مادر عقلی و منطقی انسان است.15‏

به هنر باید اهمیت داد و بایستی آن روز به روز  اعتلاء بخشید و باید شکل فاخر را انتخاب کرد. 16‏

اهمیت درک هنر آنقدر مهم و ضروری است که ملتی از تئاتر ، نقاشی ، عکس باشند چیزی نداند، راههای معرفت به روش بسته است.17‏

منابع:‏
‏1- ژان لوک شالومو‏
‏2- روزنامه اطلاعات ‏
‏3- همایش ملی توسعه و تحول در فرهنگ و هنر ‏
‏4- تاریخ اروپا از آغاز تا پایان قرن بیستم
‏5- تاریخ هنر در سرزمینهای  اسلامی
‏6- بحثی در باب هنر اسلامی
‏7- هنر اسلامی
‏8- نمایش سینمای دینی – نسبت میان هنر و دین چیست‏
‏9- نکته های ناب- جوانان هنر و موسیقی تولید علم – گزیده بیانات  رهبر فرزانه در جمع دانشجویان ‏
‏10- سیر تحول آرامگاه های هخامنشی و تاثیر آن بر دوره های بعد‏
‏11- رهبر معظم انقلاب اسلامی سید علی خامنه ای – روزنامه اطلاعات – سه شنبه 10 اسفند 1389 – شماره 24981‏
‏12- هنر باید متعالی باشد- سخنان مقام معظم  رهبری – سید علی خامنه ای صفحه 6‏
‏13- همان صفحه‏