نگاهی به نمایشگاه عکس ساناز محمودی

نگاهی به نمایشگاه عکس  ساناز محمودی در گالری سوره حوزه هنری بوشهر
اسماعیل جاشویی

 

برای دیدن نمایشگاه عکس‌های ساناز محمودی به حوزه هنری بوشهر رفتم. حوزه هنری در این چند سال مدیریت خوبی یافته و نمایشگاه‌های متنوعی از هنرهای تجسمی را برگزار کرده است. وجود مکانی برای عرضه آثار هنرمندان این شهر غنیمت بزرگی است. آنچه که در این نوشتار سعی دارم بدان بپردازم انتقال تجربه برگزاری نمایشگاه است.

در مثلث هنرمند، اثر، مخاطب؛ جایگاه مخاطب به همان اندازه هنرمند است. هنرمند اثری را خلق می‌کند، این اثر تا در معرض دید مخاطب قرار نگیرد، جایگاه خود را به دست نمی‌آورد. ارزش و یا بی‌ارزشی کار هنرمند در مواجهه با مخاطب شکل می‌گیرد. عکاسان خوب زیادی در این شهر حضور دارند ولی متأسفانه نسبت به برگزاری نمایشگاه بی‌تفاوتند.

ضرورتی در ارائه آثارشان به صورت نمایشگاه نمی‌بینند و با قرار دادن عکس‌هایشان در سایت و یا وبلاگ و یا حداکثر فرستادن عکس به جشنواره‌ها کار خود را تمام شده می‌پندارند. جشنواره‌ها و ارتباط اینترنتی هیچ وقت نمی‌توانند جایگزین بیننده مستقیم و رودررو شوند. در جشنواره‌ها پذیرش و یا جایزه دادن به یک اثر توسط 3 و یا حداکثر 5 داور صورت می‌گیرد که با عوض شدن حتی یک نفر از داوران نتیجه نهایی داوری نیز تغییر می‌یابد. آنچه که در ارائه آثار در جشنواره‌ها و اینترنت غایب است، حضور مستقیم مخاطب است.

حتی از شیوه راه رفتن و چهره یک بیننده نمایشگاه می‌توان فهمید که عکس چقدر تأثیر گذار بوده است. نماشگاه چکیده کار یک هنرمند است. مجموعه‌ای است که به ما می‌گوید در طول یک دوره کاری چقدر کار کرده‌ایم و چه حرفی برای گفتن داریم. گاهی ترس از برخورد مستقیم مخاطبین مختلف و داوری آنان نسبت به عکس‌ها، خود دلیل برگزار نکردن نمایشگاه می‌شود.  ‏

نکته خیلی مهم دیگر توجه به این نکته است که عکاسان عادت کرده‌اند عکس‌های خود را در یک محدوده بسته دوستان عکاس خود ارائه نمایند. دایره بسته این جمع‌های تخصصی، عکاسان را از ارتباط با قشرهای مختلف مردم باز می‌دارد.

عدم ارتباط با جامعه و کشیدن یک پیله به دور خود در نهایت موجب دور شدن تفکرات عکاس از مسائل و دغدغه‌های واقعی جامعه و رفتن به سوی تکرار تجربیات غیرکاربردی است. وقتی عکس و یا یک اثر هنری کارکرد تأثیرگذاری خود را از دست بدهد و کاربردی در زندگی فرهنگی جامعه خود نداشته باشد، نفس خلق اثر هنری ضرورت خود را از دست می‌دهد.

در برگزاری نمایشگاه نیز یکی از نکات اصلی دعوت از مخاطب خاص آن نمایشگاه است. در شروع کار عکاسی وقتی نمایشگاهی برگزار می‌کردم با چند پوستر و کارت دعوت که همگی آنها را برای دوستان عکاس می‌فرستادم، کار اطلاع رسانی نمایشگاه را تمام شده می‌دانستم. مخاطبینم همان چند نفر بودند و هیچ انتظاری هم از ارتباط با دیگر افراد حس نمی‌کردم.

برپایی یک نمایشگاه آداب و روش خاص خود را می‌طلبد. هر نمایشگاه مخاطب خاص دارد. اگر عکاس محیط زیست هستیم می‌بایست با دعوت از تمام دوستداران محیط زیست و دست‌اندرکاران این کار، واکنش آنها را نسبت به عکس‌ها ببینیم. صرف گرفتن عکس خوب و بی‌نقص با بیان هنرمندانه کار عکاس را تمام نمی‌کند. در این زمینه می‌توان به اطلاع رسانی خوب نمایشگاه عکس "دراگون بوت" محمد یوسفی اشاره کرد که جدا از دعوت عکاسان، تمامی ورزشکاران و مسؤلین رشته قایقرانی نیز برای دیدن عکس‌ها حضور داشتند.‏

نمایشگاه عکس‌های ساناز محمودی هم از جمله نمایشگاه‌های خوب عکاسی بود که نشان از حضور یک عکاس جوان در عرصه هنر این شهر دارد. عکس‌ها از مضامین مختلفی برخوردار بودند. محیط زیست، پرتره و اشیاء بی‌جان. ترکیب‌بندی‌ عکس‌ها خوب و در خدمت بیان هنرمندانه موضوعات قرار داشت. عکس پرنده مرده با تضاد تأثیرگذار بدن بیجان پرنده که به صورت افقی قرار گرفته و خط‌های عمود کوتاه نیزار که به مانند دشنه در زمین قرار گرفته‌اند؛ از قدرت عکاس در بیان حرفش خبر می‌داد.

عکس مرد سوار بر اسب در مراسم تعزیه از دیگر عکس‌های خوب نمایشگاه بود. کشیدگی پس‌زمینه این عکس در تضاد با وضوح چهره اسب‌سوار تکنیک سختی است که در هنگام عکسبرداری با سرعت پایین به دست می‌آید. عکس طبیعت شمال فضای وهم‌آلود جنگل را به خوبی انتقال می‌داد. چند عکس پرتره خوب نیز از دیگر کارهای این نمایشگاه بود.

جدا از خود عکس‌ها نکات کوچکی در نحوه برپایی نمایشگاه وجود داشت که اگر رعایت می‌شد بهتر بود. با توجه به مستند بودن تمام عکس‌های این نمایشگاه، نوشتن زمان و مکان هر عکس هویت تاریخی و جغرافیایی را برای ببیننده آشکار می‌کرد و موجب ارتباط قوی‌تر عکس با مخاطب می‌شد. بیشتر عکس‌ها با قاب بودند و چندتایی هم بر روی سه‌پایه نقاشی قرار داشت که یکدستی نمایشگاه را به هم می‌زد. یک عکس هم با چاپ به صورت پرینت بود که عدم حضورش بهتر بود. ‏

‏                                                                                                       ‏