هلندی ها در جزیره خارگ ‏

هلندی ها در جزیره خارگ ‏

نوشته ی : دکتر سید جعفر حمیدی

قبلاً مطرح شد بارون کنیپ هاوزن که به سبب شکایات بسیار، از بصره اخراج شده بوده در سر راه خود به بندرعباس از جزیره خارگ بازدید کرد و بعد از توقفی کوتاه آنجا  را برای تجارت مناسب دید. او سپس طبق قراردی که با میرناصر ذعابی ضایط بندر بندر ریگ و خارگ منعقد کرد، این جزیره را از  میرناصر اجاره نمود  و با در دست داشتن این قرارداد کتبی، در سال1752 م 1165 ه ق. به باتاویا در کشور اندونزی رفت و از شکایاتی  که به وسیله حکام بصره از او شده بود تبرئه شد و با تمهیداتی ،روسای کمپانی را برای پشتیبانی از خود در تصرف ئ تجارت در خارگ متقاعد نمود. عمال کمپانی،  دو فرزند کشتی و پنجاه نفر سرباز در اختیارش گذاشتند و او با این تجهیزات در جزیره خارگ پیاده شد و در آنجا مستقر گردید.

کنیپ هاوزن به بهانه این که کارکنان کمپانی هند شرقی هلند مقیم بتاویا(جاکارتا) به وعده های خود نسبت به حمایت از وی عمل نکرده اند ، نسبت به قرارداد خود درمورد پرداخت اجاره خارگ به میرناصر سرباز زد با این وجود با کمک کارگران محلی، قلعه ای نظامی را در خارگ بنا کرد و به تکمیل استحکامات دفاعی خود پرداخت.

میرمهنّا که از هلندی ها و انگلیسی ها دل خوشی نداشت و حضور بیگانگان را در خلیج فارس تحمل نمی کرد ، پدر خود میرناصر را در سپردن جزیره خارگ به هلندی ها مورد سرزنش قرار داد. مولف تاریخ گیتی گشای زندیه نوشته است که میرمهنّا قبل از جلوس کریم خانزند به سلطنت ، پدر خود میرناصر را کشته بود(تاریخ گیتی گشا،ص 161) اگر چنین باشد ، اختلاف بین میرمهّنا و هلندیان  پس از درگذشت  میرناصر باید پدید آمده باشد. در این زمان بین میرمهّنا و کریم خان زند نیز روابط تیره بود و کریم خان بنا به سوابق قبلی  و نیز رعایت حال داماد  وی« محمد بیگ خورموجی» که در دستگاه حکومتی کریم خان تقرب  داشت آزاری به وی نمی رساند  و حتی در سال 1176 ه ق. مجدداً او را به ضابطی بندر ریگ منصوب نمود اما هیچ کدام از این موارد، خاطر مکدر میرمهّنا  را در ارتباط با عهد شکنی هلندی ها در مورد اجاره خارگ تسکین نمی داد.‏

میرمهنّا برای مقابله با هلندی ها جزیر کوچک و بی آب و علف خارگو ، در نزدیک خارگ را مقرّ خود قرار داد تا در موقع لزوم به خارگ حمله نماید. هلندی ها از شیخ نصر، حاکم بوشهر تقاضای کمک کردند.

از طرفی صادق خان زند برای کریم خان و از سویی دیگر شیخ نصر، سپاهیانی  را برای دستگیری میرمهنّا به خارگو فرستادند. میرمهّنا توانست به آسانی فرستادگان زند و شیخ بوشهر راشکست دهد. میرمهّنا با قدرت جنگی و شجاعت و شهامت بسیار  به جزیره خارگ حمله کرد و در سال 1180 ه ق. مطابق با 1767 م، جزیره خارگو خلیج فارس را از وجود  هلندی ها پاک کرد. میرمهّنا با تسخیر قلعه نظامی هلندی ها درخارگ ، تمام امول و داریی های ایشان را نیز ضبط کرد و آن ها را  مجبور ساخت  البته قبلاً اسلحه و مهمّات کشتی را برداشته و اجازه داده بود تا مقداری آذوقه برای هلندی ها در کشتی قرار دهند.‏