صنایع دستی دالکی در گذر زمان

صنایع دستی دالکی در گذر زمان

نوشته ی : اکبر صابری - سید اسماعیل حسینی نژاد

صنایع دستی به آن دسته از صنایع اطلاق می شود که تمام یا قسمتی از مراحل ساخت فرآورده های آن با دست انجام می گیرد و معمولاً‌با نوع فرهنگ،‌ مواد اولیه و ذوق هنری مردم هر منطقه ارتباط مستقیم دارد. مهم ترین صنایع دستی مردم دالکی و روستاهای حومه آن عبارتند از:‏

‏1- محصولات حصیری‏
از آنجا که منطقه دالکی از مراکز مهم کشت نخل در استان بوشهر‎  ‎می باشد،‌ برگ نخل مواد اولیه بسیاری از صنایع دستی این منطقه را تشکیل می دهد. برخی از صنایع دستی که از برگ نخل و لیف و پنگاش (ساقه خوشه خرما) درست      می شود عبارتند از: ‏

تک:‌ نوعی حصیر که از ساقه و برگ درخت نخل (دل نخل) می بافند و اندازه های متفاوت دارد.‏
زنبیل و سبد:‌ از شاخه و برگ نخل ساخته می شود و برای جمع آوری خرما و امور دیگر استفاده می شود.‏

تویزه:‌دارای قالبی دایره ای شکل به قطر 70 تا 90 سانتی متر است و بیشتر برای نگهداری نان تیری از آن استفاده می شود. از تویزه به عنوان سفره انفرادی هم استفاده می شده است.‏

کپوره:‌با برگ سفید نخل (بَردل) بافته می شود و با لیف خرما گوشه گذاشته می شود. شکلی استوانه ای به قطر 15 و ارتفاع 25 سانتی متر برای حمل رطب و تخم مرغ مورد استفاده قرار می گرفت.‏

کراخه: ظرف مناسب برای نگهداری گندم، جو و سایر حبوبات.‏

نان دان:‌ به وسیله بر و پنگاش نخل با قطر تویزه و با دیواره ای به ارتفاع 30 الی 40 سانتیمتر ساخته می شود و برای نگهداری نان استفاده می شده است.‏

بَل:‌ با برگ نخل ساخته می شود و حالت کیسه بزرگی دارد که برای نگهداری خرما یا تنباکو از آن استفاده می شده است.‏

کُنده:‌ جای نگهداری میوه است.‏

بادبزن دستی: از برگ درخت نخل ساخته می شده و برای فصل تابستان از آن استفاده می شده است.‏

جارو پیشی و پنگی:‌ از برگ درخت نخل و پنگ (خوشه) خرما ساخته می شده است.‏

کلاه حصیری:‌ از برگ نخل ساخته می شود و در فصل گرما از آن استفاده می شده است.‏

‏2 سفالگری‏
‏ این صنعت به وسیله سفالگرانی از کازرون در گاراژ حاج سیدحبیب حقیقی و حاج محمد بهرامی دایر بوده و در اطراف روستای بارگاهی از توابع دالکی نیز کارگاه هایی وجود داشته که به ساخت انواع قلیان،‌ خمره، کوزه و... اشتغال داشتند.‏

‏3- قندسازی‏
کارگاه قندسازی در دالکی از جمله صنایع این منطقه در کذشته ای حدود 70 تا 80 سال قبل بوده است. حاج محمد بهرامی،‌ حاج آزاد شهسواری،‌ حاج حبیب برامکه و حاج گداعلی بیگ کسانی بودند که کارگاه قندسازی داشتند و قند مورد نیاز مردم دالکی و حومه را تأمین می کردند.‏

‏4- مشک، دول و دولچه ‏
پوست حیوانات حلال گوشت پس از دباغی شدن برای ساخت این نوع ظرف ها مورد استفاده قرار می گرفت. دول و دولچه برای نگهداری و خنک کردن آب و مشک برای حمل آب،‌ روغن،‌ شیر و مواد لبنی استفاده می شد. مرحوم استاد محمد شاکری از جمله کسانی بود که به این حرفه اشتغال داشت و تا 40- 30 سال پیش هم این صنعت دستی در دالکی رایج بود.‏

‏5- ارده سازی‏
کارگاه ارده سازی نیز از جمله صنایع دستی دالکی در گذشته ای حدود یکصدد سال پیش بوده است و مرحوم گرگعلی مفتخر این کارگاه را مدیریت می کرده است. آقا سیدموسی پدر مرحوم سید عیسی هم کارخانه ارده سازی داشت.‏

‏6- تولید گچ و چاری‏
با توجه به وفور سنگ گچو چاری در کوه های دالکی،‌ کوره های گچ پزی و تولید گچ و چاری از جمله دیگر صنایع دستی در دالکی طی یکصد سال قبل تا حدود چهل سال پیش بوده است.‏

‏7- کوره های آجرپزی و آهک پزی‏
از جمله دیگر صنایع دستی دالکی آجرپزی و آهک پزی بود که در زمین های مجاور رودخانه در مسیر راه قدیم بنه جاموشی به دالکی هنوز آثار آن باقی می باشد.‏

‏8- چوقه بافی‏
نوعی لباس مرسوم آن زمان که تا حدود پنجاه سال پیش نیز در دالکی تولید و برای استفاده مردم عرضه می شد.‏

‏9- آسیاب‏
آسیاب های دالکی از جمله صنایع مهم دالکی بوده که بیشتر مردم دشتستان و حتا برازجان را برای آسیاب گندم های خود به دالکی می کشانده است بنا بهه اهمیت این صنعت، در ادامه مفصل به آن پرداخته خواهد شد.    ‏