دالکی در گذر زمان "پایان حکومت خوانین "

دالکی در گذر زمان "پایان حکومت خوانین "

نوشته ی : اکبر صابری - سید اسماعیل حسینی نژاد

در سال های 1331 و 1332 خانم نظامی مافی مالک دالکی، این منطقه را به خسرو خان قشقایی اجاره می دهد و او نمایندگانی به این منطقه می فرستد تا سهم مستاجر را از مردم جمع آوری و برای او بفرستند. علی اکبر حمزه پور و شخص دیگری به نام مروستی کارمند دارایی شیراز دو نفری بودند که به این منظور به دالکی آمدند و طی این دو سال سهم مستاجر را جمع آوری و برای خسرو خان می فرستادند؛‌ او نیز مبلغی که دالکی را اجاره برداشته بود به دفتر بانو نظام مافی تحویل می داد و باقیمانده را نیز برای خودش نگه می داشت. تا این که با سرنگونی حکومت دکتر مصدق، دولت جدید از بانو نظام مافی خواست تا از اجاره املاک خود به خسرو خان خودداری کند؛‌ او نیز در سال 1333 تصمیم گرفت دالکی را به فرد یا افراد دیگری اجاره دهد.‏

جمعی از بزرگان دالکی از جمله حاج سردار عدالت،‌حاج محمود و حاج حسن یزدان پناه،‌ میرزا عباس پزشکی،‌حاج علی محمد هدایت و اسماعیل عبداللهی وقتی متوجه این موضوع می شوند در جلسه ای تصمیم می گیرند به تهران بروند و دالکی را برای مردم اجاره بردارند و اجازه ندهند خان دوباره بر مردم مسلط شود. چون خان همیشه بیش از آنچه که لازم بود به تهران بفرستد از مردم می گرفت و بعضی اوقات سخت گیری و فشار بر مردم خیلی زیاد می شد.‏

بر همین اساس افراد یاد شده دسته جمعی به تهران می روند و بر اساس راهنمایی و نشانی که از علی اکبر حمزه پور دریافت کرده بودند به «چهار راه حشمت الدوله، خیابان گلشن،‌ کاشی 20» باغ و منزل بانو زهرا نظام مافی می روند و خواسته خود را با بانو در میان می گذارند. بانو نیز قول مساعد به آنها می دهد.

حاج حسن یزدان پناه برای پی گیری کارها در تهران می ماند و بقیه به دالکی بر می گردند تا از مردم پول لازم را جمع آوری کنند. مسئول دفترِ ثبت اجاره و قراردادهای خانم نظام مافی شخصی بوده به نام حاج عباس خان ساجدی که برای هر اصله نخل 2 تومان اجاره بها معین می کند و این گروه دو سه ماهی طول می کشد تا پول ها را جمع آوری کنند و به تهران بفرستند.

نعمت الله خان صولتی هم چند روزی بعد از گروهی که از طرف مردم به تهران رفته بودند،‌ راهی تهران می شود تا مثل گذشته دالکی را خود اجاره بردارد ولی بانو نظام مافی چون به نمایندگان مردم نیز قول مساعد داده بود،‌ نهایتاً سه دانگ را به خان و سه دانگ را به نمایندگان مردم اجاره می دهد.‏

مبلغ اجاره برای آن سال ده هزار تومان برای هر دانگ معین می شود که مجموع سهم مردم سی هزار تومان و سهم خان و متحدینش هم سی هزار تومان می شود.‏

بدین ترتیب بیشتر مردم از زیر سلطه خان خارج می شوند و سهم اجاره سالیانه خود را به حاج محمود و حاج حسن یزدان پناه پرداخت می کنند که توسط آنها به تهران فرستاده می شد.‏

گفتنی است قبل از اقدام بزرگان دالکی در سال 1333،‌آقایان جوهر عرب زاده و اکبر ارمکان نیز اقداماتی در جهت حذف خوانین از مستأجری و حکومت دالکی انجام داده بودند که به نتیجه نرسید.    ‏